Amos Isoka, kijana aliyepata umaarufu baada ya kuangaziwa na waandishi wa habari kwa kufichua daktari bandia katika eneo la Kawangware, amefariki dunia kufuatia matatizo makubwa ya kiafya baada ya kung’olewa jino vibaya, tukio lililotokea takriban siku 15 zilizopita jijini Nairobi.
Isoka alifariki Jumatano usiku katika Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta (KNH), ambako alikuwa amelazwa katika chumba cha wagonjwa mahututi, hali yake ikizorota kutokana na uvimbe mkubwa wa shingo, ulimi na kifua uliosababisha matatizo ya kupumua.
Isoka alikuwa amefanyiwa kung’olewa jino katika kliniki isiyo na leseni Kawangware, inayodaiwa kuendeshwa na mtu asiye na sifa za kitabibu.
Baada ya hali yake kuzorota, ndipo alipojitokeza hadharani kupitia vyombo vya habari, akifichua uhalifu huo uliokuwa umejificha katikati ya jamii.
Baada ya kuokolewa kutoka katika kliniki hiyo, ambako mhudumu alikiri kuwa hakuwa daktari halali, Isoka alikimbizwa kwa dharura katika Hospitali ya Kenyatta.
Huko, alilazwa kwa wiki moja na kufanyiwa upasuaji mara mbili huku madaktari wakipambana kuokoa maisha yake.
Siku za Mwisho KNH
Madaktari walikuwa wamepanga upasuaji mwingine mkubwa wa kifua alfajiri ya Alhamisi, lakini hali ya Isoka ilibadilika ghafla usiku wa kuamkia siku hiyo.
Alipata matatizo makubwa ya kupumua, mapigo ya moyo yakadhoofika kabla ya hatimaye kufariki dunia.
“Ilinielezwa Amos anahitaji upasuaji wa kifua. Baadaye daktari aliniambia mapigo ya moyo wake yalizorota usiku na hatimaye yakasimama. Walijaribu kumsaidia kupumua lakini haikufaulu,” alisema mkewe, Vivian Nekesa.
Nje ya Hospitali ya Kenyatta, familia ya Isoka ilionekana kugubikwa na majonzi mazito, ikijaribu kukubaliana na kifo cha ghafla cha mpendwa wao, siku chache tu baada ya matumaini ya kupona kuonekana.
“Hapo ndipo tuliambiwa Amos ametutoka. Sina mtoto mwingine. Kila kitu changu kilikuwa Amos. Ameacha watoto,” alisema mama yake, Mary Nelima, kwa sauti ya huzuni.
Udhibiti Dhaifu Waibuliwa
Wadau katika sekta ya afya wanasema kifo cha Isoka kinaangazia mapungufu makubwa katika udhibiti na utekelezaji wa sheria dhidi ya vituo haramu vya matibabu.
“Nani wa kulaumiwa? Huu ni udhaifu wa mfumo mzima. Sisi sote tuna lawama. Kulikuwa na kituo ambacho hakikupaswa kufanya kazi na watu wasiokuwa na leseni wakitoa huduma.
Wamiliki wana wajibu wa kuajiri wataalamu halali,” alisema Tim Theuri, mkurugenzi wa wahudumu wa afya binafsi nchini.
Madaktari kadhaa waliozungumza kwa masharti ya kutotajwa majina walisema uzembe wa udhibiti umefanya wahudumu wasiohitimu kujitangaza waziwazi kwenye mitandao ya kijamii kama Instagram, TikTok na X, wakiahidi huduma za bei nafuu bila usimamizi wowote.
Walisema madaktari halali hulipa kati ya Sh10,000 na Sh20,000 kila mwaka kwa ada za udhibiti na viwango vya kitaaluma, lakini utekelezaji wa sheria unabaki kuwa dhaifu.
Wito wa Haki na Msaada
Huku mwili wa Isoka ukiwa katika mochari ya KNH, familia inasema inakabiliwa na changamoto kubwa za kifedha, ikishindwa kulipa bili ya hospitali na gharama za mazishi.
“Ninaambiwa Amos amefariki na bado tunatakiwa kulipa bili ya hospitali. Unabaki kujiuliza ulipe bili au hata uone mwili. Tunaomba serikali itusaidie ili Amos apelekwe nyumbani,” alisema Nekesa.
Kaka yake, Levi Isoka, alisema familia inataka haki itendeke.
“Hatujiskii vizuri hata kidogo. Mtu aliyefanya hili hata alizungumza nasi vibaya. Tunachotaka ni haki. Hatuna chochote, ni sisi wawili tu tunamsaidia mama,” alisema.
Mtuhumiwa Bado Atorokani
Hadi sasa, mtu aliyefanya kung’olewa jino hilo bado yuko mafichoni, huku maswali yakizidi kuibuka kuhusu kuchelewa kwa kukamatwa kwake na uwajibikaji wa taasisi za udhibiti.
Safari ya Amos Isoka sasa imefikia mwisho katika mochari ya Hospitali ya Kenyatta, lakini kifo chake kimeacha alama nzito katika jamii na kufungua mjadala mpana kuhusu usalama wa huduma za afya, udhibiti wa vituo binafsi na ulinzi wa maisha ya wananchi
